Orderu białego orderowym august iii orła stroju w.

Orderu białego orderowym

Rok 1997

W okresie międzywojennym nadany został 24 obywatelom polskim i 87 cudzoziemcom (w tym 33 monarchom i prezydentom, 10 premierom, 12 członkom rodzin panujących, 15 ministrom).

Pierwszym Kawalerem Orderu Orła Białego po jego restytucji został w roku 1993 Jan Paweł II.

Wizerunek Orderu Orła Białego na kolumnie zamku w Pillnitz

Rok 2001

Oznaką Orderu jest ponadto gwiazda orderowa srebrzona o średnicy 80 mm z ośmiu pęków promieni. Na gwieździe umieszczony jest złocony krzyż Orderu, o wymiarach 50 × 50 mm, lecz bez orła i bez kulek na rogach ramion. Między ramionami krzyża złociste płomyki, na ramionach krzyża złocony napis: ZA OJCZYZNĘ I NARÓD. W środku krzyża na okrągłej, biało emaliowanej tarczy w otoku ze złoconych liści dębowych pokrytych zieloną emalią umieszczony jest złocony monogram "RP".

Opis oznaki od 1992

Obecnie oznaką Orderu Orła Białego jest krzyż maltański, równoramienny, złocony, o wymiarach 70 × 70 mm, zakończony na rogach ramion kulkami. Ramiona krzyża pokryte są czerwoną emalią z białymi brzegami w złoconym obramowaniu. Między ramionami krzyża umieszczone są pęki złoconych promieni. W środku krzyża biało emaliowany orzeł według wzoru określonego w ustawie z dnia 1 sierpnia 1919 o godłach i barwach Rzeczypospolitej Polskiej, ze złoconymi żyłkami, koroną, dziobem i szponami. Na odwrotnej stronie ramiona krzyża są złocone z biało emaliowanym obramowaniem i wypukłym napisem: ZA OJCZYZNĘ I NARÓD. W środku krzyża na okrągłej biało emaliowanej tarczy w otoku ze złoconych liści dębowych pokrytych zieloną emalią umieszczony jest złocony monogram: RP. Krzyż zawieszony jest na błękitnej wielkiej wstędze szerokości 100 mm i noszony z lewego ramienia na prawy bok.

Po II wojnie światowej order nadawany był rzadko i tylko przez rząd RP na uchodźstwie (otrzymali go np. Tadeusz Tomaszewski, Eustachy Sapieha, Michał Tokarzewski-Karaszewicz i kard. Carlo Chiarlo), choć oficjalnie w PRL nigdy tego odznaczenia nie zniesiono. Dekret PKWN z 22 grudnia 1944 o orderach, odznaczeniach oraz medalach wymieniał Order Orła Białego jako jedno z odznaczeń państwowych, nadawanych przez Prezydium KRN, lecz nie był on nadawany, a w 1949 jako najwyższe odznaczenie zastąpił go Order Budowniczych Polski Ludowej. Ustawa z 17 lutego 1960 o orderach i odznaczeniach już nie wymieniała Orderu Orła Białego.

Odznaczeni w latach 1705–1795 obywatele polscy

Układ chronologiczny, układ alfabetyczny zob. .

Przez Prezydenta Lecha Wałęsę (1992–1995)

Rok 1993

Zmiany insygniów

Początkowo miał formę owalnego medalu czerwonego koloru z jasnobłękitną wstęgą oraz hasłem Pro Fide, Lege et Rege (łac. Za wiarę, prawo i króla). Na oznakach przyznawanych monarchom słowo rege zmieniano na grege (łac. trzodę). Królowi polskiemu przysługiwał przywilej noszenia insygniów orderowych, którymi był wysadzany szlachetnymi kamieniami krzyż zawieszony na łańcuchu Orderu Orła Białego. Monarchowie z dynastii Wettynów, August II Mocny i jego syn August III Sas mieli poza tym cały zestaw klejnotów, który nazywano garniturem orderowym. W 1709 order dla wszystkich kawalerów otrzymał formę krzyża maltańskiego. Do 1713 noszony był na szyi z dodatkową gwiazdą.

Rok 2000

Przez Prezydenta Lecha Kaczyńskiego (2005–2010)

Rok 2007

Zmiany w składzie Kapituły

Kawalerowie i Damy Orderu Orła Białego – w układzie chronologicznym (lista niepełna)

Daty postanowień o nadaniu, same akty dekoracji mogą być późniejsze

Rok 1995

Gwiazda Orderu w XVIII w.

Rok 2007

Rok 1995

Rok 2009

Łańcuch (kollana) Orderu Orła Białego pochodzący z czasów panowania króla Stanisława Augusta Poniatowskiego oraz miecz orderowy jako klejnoty Rzeczypospolitej przechowuje się w kaplicy Zamku Królewskiego w Warszawie.

Rok 1998

Rok 2002

Rok 1994

Rok 2011

Osoby, które oficjalnie odmówiły przyjęcia Orderu Orła Białego

Jedyną dotychczas osobą, która odmówiła przyjęcia Orderu Orła Białego był Jerzy Giedroyc, 1994.

Obecnie w skład kapituły wchodzą: Bronisław Komorowski (Prezydent RP), Władysław Bartoszewski (Kanclerz Orderu), Aleksander Hall (Sekretarz Kapituły), Wiesław Chrzanowski, Krzysztof Penderecki oraz Henryk Samsonowicz.

Rok 2009

Rok 1994

Kapituła Orderu Orła Białego

Do kompetencji Kapituły należy w szczególności opiniowanie wniosków o nadanie lub pozbawienie Orderu oraz występowanie z inicjatywą nadania Orderu lub jego pozbawienia. Kapituła stoi na straży honoru Orderu, jej członkowie powoływani są przez prezydenta RP na pięć lat spośród osób, które zostały odznaczone tym Orderem. Kapitułę tworzą: Wielki Mistrz Orderu i pięciu członków Kapituły. Zgodnie z ustawą o orderach i odznaczeniach prezydent RP, z tytułu wyboru na ten urząd, staje się Kawalerem Orderu Orła Białego, Wielkim Mistrzem Orderu i przewodniczy Kapitule. Kapituła wybiera ze swego grona Kanclerza Orderu i Sekretarza Kapituły.

Order Orła Białego

Order Orła Białego – najstarsze i najwyższe odznaczenie państwowe Rzeczypospolitej Polskiej, nadawane za znamienite zasługi cywilne i wojskowe dla pożytku Rzeczypospolitej Polskiej, położone zarówno w czasie pokoju jak i w czasie wojny. Nie dzieli się na klasy. Nadawany jest najwybitniejszym Polakom oraz najwyższym rangą przedstawicielom państw obcych.

Rok 2004

Rok 1997

Przez Prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego (1995–2005)

Rok 1996

Przez Prezydenta Lecha Wałęsę (1992–1995)

Rok 1993

Rok 2010

Rok 2003

Okres międzywojenny

Po restytucji orderu w 1921 roku zmieniono jego hasło na Za Ojczyznę i Naród. Na nowy wygląd orderu złożyły się złoty krzyż maltański z białą emaliowaną obwódką i złotymi promieniami między ramionami, dalej biały, emaliowany i ukoronowany orzeł z rozpostartymi skrzydłami z głową w prawo (heraldycznie) na krzyżu. Order nosi się na gładkiej, jasno błękitnej szarfie z lewego ramienia na prawy bok.

Odznaczeni w latach 1921–1989 cudzoziemcy

Układ chronologiczny – układ alfabetyczny zob. oraz .

Rok 2004

Odznaczeni po 1992 r. obywatele polscy (lista pełna)

Układ chronologiczny wg kolejności nadania Orderu – układ alfabetyczny zob. .

Rok 1998

Żyjący Polacy, Damy oraz Kawalerowie Orderu Orła Białego

Wśród 30 żyjących osób narodowości polskiej odznaczonych Orderem jest 30 mężczyzn.

Order Orła Białego noszony jest na wstędze błękitnej przewieszonej przez lewe ramię do prawego boku. Gwiazdę Orderu, niegdyś haftowaną, nosi się na lewej piersi.

Ponownie został ustanowiony w 1807 jako najwyższe odznaczenie Księstwa Warszawskiego i później kongresowego Królestwa Polskiego. Po upadku powstania listopadowego w 1831 wraz z Orderem Świętego Stanisława i Orderem Virtuti Militari został zniesiony jako order Królestwa Polskiego. Ukazem cara został ustanowiony Cesarski i Królewski Order Orła Białego Order ten był nadawany przez carów w latach 1831-1917 (do upadku caratu). Ustanowienie oznaczenia Imperium Rosyjskiego przejmującego elementy orderu Królestwa Polskiego było jedną z represji po powstaniu listopadowym, gdy wbrew traktatowi wiedeńskiemu car uznał Królestwo Polskie za terytorium podbite, a nie odrębne państwo związane jedynie unią personalną z Rosją. Z tego względu nie jest w tej formie i w tym okresie traktowany jako kontynuacja polskiego orderu rycerskiego.

Zobacz też

Bibliografia


Odznaczeni w latach 1939–1990 przez władze RP na uchodźstwie obywatele polscy

Układ chronologiczny, układ alfabetyczny zob. .

Krzyż Orderu Orła Białego (według wzoru z 1713 r.)

Przez Prezydenta Lecha Kaczyńskiego (2005–2010)

Rok 2006

Przez Prezydenta Bronisława Komorowskiego (od 2010)

Rok 2011

Order Orła Białego z 1780

Odznaczeni w latach 1921–1939 obywatele polscy (lista pełna)

Układ chronologiczny, układ alfabetyczny zob. .

Rok 2008

23 grudnia 1992 został restytuowany ustawą z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach (Dz. U. Nr 90, poz. 490 ze zmianami). Order obecnie nadawany jest przez Prezydenta RP. Pierwszymi osobami, które otrzymały go po 1989, z rąk prezydenta Lecha Wałęsy, byli Jan Paweł II i król Szwecji Karol XVI Gustaw (w 1993, ale papież odebrał swój order dopiero 22 maja 1995 w czasie pielgrzymki do kraju).

Rok 2005

Łańcuch Orderu Orła Białego króla Stanisława II Augusta Poniatowskiego

August III w stroju orderowym Orderu Orła Białego

Gwiazda jest ośmioramienna z prostymi ramionami. Na niej osadzony jest złoty, maltański krzyż emaliowany na czerwono z białą emaliowaną obwódką i złotymi promieniami pomiędzy ramionami. Nowe hasło zostało wypisane na ramionach krzyża. Na centralnym dysku emaliowanym na biało znajduje się monogram RP (Rzeczpospolita Polska) otoczony emaliowanym zielono wieńcem.

Został odnowiony przez Sejm Rzeczypospolitej ustawą z dnia 4 lutego 1921 jako najwyższe odznaczenie państwowe. Otrzymał wówczas także nowy wygląd. W okresie międzywojennym nadany został 24 obywatelom polskim i 87 cudzoziemcom (w tym 33 monarchom i prezydentom, 10 premierom, 12 członkom rodzin panujących, 15 ministrom).

Krzyż i Wielka Wstęga Orderu Orła Białego, dziesiątego Wielkiego Mistrza tego orderu prezydenta RP na uchodźstwie Ryszarda Kaczorowskiego

Rok 2002

Rok 1999

Odznaczeni w latach 1705–1831 cudzoziemcy

Układ chronologiczny – układ alfabetyczny zob. oraz .

Odznaczeni w latach 1807–1831 obywatele polscy, poddani Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego (kongresowego)

Układ chronologiczny, układ alfabetyczny zob. .

Przez Prezydenta Bronisława Komorowskiego (od 2010)

Rok 2010

Rok 1999

Gwiazda Orderu Orła Białego (wzór 1921)

Rok 2003

Rok 2005

Odznaczeni po 1992 r. cudzoziemcy (lista pełna)

Układ chronologiczny wg kolejności nadania Orderu – układ alfabetyczny zob. .

20 maja 2008 Gimnazjum Nr 28 we Wrocławiu dostało imię Kawalerów Orderu Orła Białego. To jedyna szkoła w Polsce nosząca takie imię.

Przez Prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego (1995–2005)

Rok 1996

Historia

Order został ustanowiony 1 listopada 1705 przez króla Augusta II na zamku w Tykocinie, małym mieście na Podlasiu, położonym nad rzeką Narew, gdzie bywali królowie, magnaci i książęta polscy. Otrzymywali go w czasie I Rzeczypospolitej głównie magnaci, którzy wsparli króla w wolnej elekcji: Karol Stanisław Radziwiłł, Hieronim Lubomirski, Michał Kazimierz Ogiński, Ignacy Krasicki, Stanisław Kostka Potocki, Stanisław Małachowski, ale także ataman Iwan Mazepa. W czasach Augusta III stracił nieco renomę, gdyż minister Henryk Brühl masowo go sprzedawał. Za panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego Order Orła Białego nadano na rozkaz cesarzowej Katarzyny II wielu Rosjanom, w tym wszystkim jej faworytom z Potiomkinem na czele. Order przestał być nadawany po III rozbiorze Polski.

Reklama

Design by www.horthy.lexku.com